Este
Año aquí en el estado de Washington EU. Nosotros, miembros de la
comunidad P'urepecha no nos quisimos quedar atrás y con mucho orgullo
decidimos festejar el gran ritual de “Jimbani Uexurinhi" nuestra
celebración del fuego nuevo que marca la llegada del año entrante en
nuestro antiguo calendario en el cual celebraríamos, Iumu T’amu Ts’inapu
(9 obsidiana).
Para
nosotros esta es una de las celebraciones más importantes para nuestro
pueblo, pues no solo se celebra el año nuevo sino también en esta
celebración se recuerdan las grandes victorias de guerra que nuestros
antepasados obtuvieron, cuando defendieron valientemente a nuestro
pueblo y derrotaron a los Mexicas.
Como
P’urhépecha me siento muy orgulloso de ver que cada día hay mas y mas
personas interesadas en rescatar nuestras antiguas tradiciones, yo
pienso que esto es un paso muy importante para nosotros como pueblo, ya
que así poco a poco nos empezamos a dar cuenta de muchas cosas, por
ejemplo nos empezamos a dar cuenta de que nuestros pueblos ya tenían una
civilización muy completa y avanzada desde antes que Cristóbal Colon
pisara este continente, así mismo yo creo que con estos conocimientos
nuestro pueblo empezara a recuperar su poder, aquel poder que un día fue
salvajemente arrebatado por los conquistadores
Aquí
en el estado de Washington este evento fue organizado por la
organización Orgullo P'urhepecha, un grupo sin fines de lucro que fue
formado por gente originaria de varias comunidades p’urhépecha del
estado de Michoacán. El propósito de este grupo es precisamente
reunificar y ayudar a nuestro pueblo a salir adelante, así como rescatar
el legado de nuestros antepasados. Como es costumbre en nuestros
pueblos; Los que formamos parte de la agrupación Orgullo P’urhépecha
pidió permiso a los Tata K’ericha y Nana K’erhicha para poder realizar
esta celebración, esto fue muy simbólico ya que Juchari Ionki Anapuecha
nos dicen que cualquier P'urhépecha en cualquier parte del mundo tiene
derecho a festejar este ritual.
La
celebración empezó a las ocho p.m., y aunque no se pudo observar La
Constelación de Orion (T’amu Joskuecha) esto por motivos climatológicos
iniciamos la ceremonia de encender el fuego nuevo a la media noche,
iniciamos con la ofrenda de humo a los cuatro vientos, el propósito de
esta ofrenda es par pedirle permiso a los espíritus de los cuatro
elementos que nos dan vida para poder festejar esta ceremonia.
También con el sonido de la concha llamamos a los espíritus de nuestros
sabios antepasados para que nos acompañaran y nos guiaran en la
ceremonia. Después procedimos a prender el fuego nuevo. Tata Antonio
Flores de Quinceo, Tata Leobardo Mota, Acha Xinapu y un servidor Acha
Tsintsun Tamapu de Tzintzuntzan representamos a los cuatro sacerdotes de
los cuatro puntos cardinales que prenden el fuego nuevo. Al rededor del
fuego colocamos tres piedras piramidales en forma de parangua que
representaron los tres templos sagrados de la leyenda de la aparición
del fuego.
Nuestros símbolos del año nuevo fueron, El bastón de Petamuti, la
Paratakukua que es el artefacto que nuestros antepasados usaban para
encender el fuego nuevo, y el Ts'inapu(cuchillo de obsidiana que
representa a "K'eri Kurhijkueri").
JUCHARI KOMAKUA
“…Oh
cha Tukup Acha K’eri Kurhijkueri
Jiochitsini ini intsperatechani,
i xirhuata tepekatani enga uérhani jaka
iuikata ujchakuerakaterhu
enga kurhikuhinjkuni jaka juchari komakuarhu.
Axakua uinapikua juchari uarhipitichani,
indechani engaksï iaxi jupikanjk’a uarhipitarakuechani
ka nirhanjaka kontskakuni irechikua
juchari T’a Jurhiatani.
Cha enhatsi meremerejkujka manda tsipku
tandonharhito je inde ipurhijpetichani,
u je eska inde xirhata enga ixu jaurhani jaka
kapchakuarhaka indechani,
ka jucha uni jupikoni ka andani ini uarhiperakuani”.
Desde
Seattle, WA. EU. 1 febrero del 2008.